Kindercoach Mindy: "Verdriet bij kinderen: wat je kunt doen als een dierbare overlijdt"

Veel ouders worstelen ermee: je ziet je kind verdrietig of boos worden, maar weet niet altijd wat je moet zeggen of doen. Laatst kreeg ik een vraag van een moeder die veel ouders zullen herkennen:

“Hoe kan ik goed inspelen op het verdriet en de boosheid van mijn meiden (12 en 10) nu opa gaat overlijden?”

Een ontroerende en moedige vraag. Want als ouder wil je er zijn voor je kinderen, maar soms weet je niet precies hoe. Het verdriet en de boosheid van een kind kunnen groot zijn, en ondertussen heb je ook je eigen emoties om mee om te gaan.

In deze blog neem ik je mee in hoe je kinderen in zo’n periode kunt ondersteunen. Niet met kant-en-klare antwoorden, want elk kind is uniek, maar met handvatten, vragen en inzichten waar je als ouder of opvoeder iets aan kunt hebben.

Elk kind rouwt op zijn eigen manier

Wat vaak verwarrend is, is dat kinderen heel verschillend reageren op verlies. Het ene kind huilt veel, wil knuffelen en praten. Het andere kind trekt zich terug, wordt boos of lijkt zelfs onverschillig. Dat kan pijnlijk zijn om te zien, maar het betekent niet dat je kind minder verdriet voelt.

Rouwen bij kinderen gaat vaak in stukjes, of golfjes: even heel verdrietig, dan weer lachen, dan boos. Dat hoort erbij. Het is geen onwil; het is hun manier om met grote emoties om te gaan.

Wat er in het hoofd en hart van je kind omgaat

De meiden in de vraag zijn 10 en 12 jaar. Dat is een bijzondere leeftijd:

• Ze begrijpen goed wat de dood betekent. Ze weten dat het definitief is.
• Tegelijkertijd zitten ze volop in de overgang van kind naar puber. Ze willen zelfstandigheid, maar ook veiligheid.
• Ze voelen emoties vaak heel intens en uiten dat soms in boosheid of scherpe opmerkingen.

Wat helpt, is om ruimte te maken voor die emoties, zonder ze meteen te willen oplossen.

Hoe kun je er als ouder voor je kind zijn?

Hieronder vind je een aantal manieren die helpend kunnen zijn, en die je ook kunt toepassen in andere situaties van verlies of verdriet.

1. Erkennen in plaats van oplossen

Als je dochter huilt of boos wordt, is je eerste neiging misschien om haar te troosten of af te leiden. Maar vaak is het krachtiger om eerst te erkennen:

• “Ik zie dat je heel boos bent.”
• “Het is ook ontzettend verdrietig dat opa er straks niet meer zal zijn.”

Door woorden te geven aan hun gevoel, laat je merken: jouw emoties mogen er zijn.

2. Je eigen emoties delen

Kinderen leren ook door te zien hoe jij met emoties omgaat. Het is dus helemaal oké om te zeggen:

• “Ik vind het zelf ook heel moeilijk om opa te moeten missen.”
• “Soms ben ik ook boos of verdrietig.

Je hoeft niet altijd sterk te zijn. Kwetsbaarheid schept verbinding.

3. Verschillende vormen van troost aanbieden

Niet elk kind wil een knuffel. Sommige kinderen vinden het fijn om te tekenen, muziek te luisteren of juist te bewegen (wandelen, sporten). Bied verschillende vormen van troost aan en laat hen kiezen. Bijvoorbeeld:

• “Wil je even samen zitten, of wil je liever dat ik naast je ben terwijl je tekent?”

Zo leren kinderen dat er meerdere manieren zijn om steun te ervaren.

4. Maak herinneringen tastbaar

Herinneringen kunnen houvast geven. Je kunt samen een fotoboek maken, een doosje met spulletjes van opa vullen of een brief schrijven. Dit helpt om liefdevolle momenten te bewaren en maakt verdriet ook iets zachter.

5. Houd het dagelijks leven draaiend

Kinderen hebben structuur nodig, juist in tijden van verlies. Dus blijf gewone dingen doen: school, sport, spelen. Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar die afwisseling tussen verdriet en gewoon doorgaan is gezond.

Vragen die je jezelf als ouder kunt stellen

Het is helemaal normaal om soms zoekende te zijn in hoe je je kind het beste kunt ondersteunen. Een manier om meer grip te krijgen, is jezelf een paar gerichte vragen te stellen. Ze helpen je bewust stil te staan bij wat je kind nodig heeft én bij hoe jij daar als ouder bij aanwezig kunt zijn.

Bijvoorbeeld:

• Hoe uit mijn kind emoties normaal gesproken?
• Wat helpt haar om spanning kwijt te raken?
• Welke signalen zie ik als ze steun nodig heeft, ook al vraagt ze er niet om?
• Hoe ga ik zelf om met mijn verdriet? En wat laat ik daarvan zien?
• Wie in ons netwerk kan ook steun bieden (familie, vrienden, school)?

Door hier bewust bij stil te staan, kun je beter afstemmen op de behoeften van je kind.

Het grotere plaatje: waarom dit ook voor andere ouders herkenbaar is

Misschien lees je dit terwijl jouw situatie anders is. Misschien gaat het niet over opa, maar over een scheiding, een verhuizing of een ander verlies. Toch zijn de kernvragen vaak hetzelfde:

• Hoe steun ik mijn kind zonder zijn gevoel weg te nemen?
• Hoe blijf ik beschikbaar, ook als mijn kind me wegduwt?
• Hoe combineer ik mijn eigen emoties met die van mijn kind?

Het antwoord zit niet in één perfecte zin of aanpak. Het gaat om nabijheid, beschikbaarheid en erkenning.

Tot slot: je hoeft het niet alleen te doen

Als ouder voel je vaak de druk om het goed te doen. Maar troost en steun komen niet alleen van jou. Ook grootouders, ooms, tantes, juffen, meesters en vrienden kunnen een rol spelen.

En vergeet niet: kinderen zijn veerkrachtiger dan we soms denken. Verdriet en boosheid horen bij het leven, en juist door dat samen aan te gaan, leren ze hoe ze later ook met moeilijke momenten kunnen omgaan.

Dus wees mild voor jezelf. Jij hoeft het niet perfect te doen. Jouw liefdevolle aanwezigheid, zelfs als je zoekende bent, maakt al een wereld van verschil.

MINDY

Kind- en gezinscoach

https://www.ikbenikkindercoach.nl/

Instagram: ikbenik_kindercoach